Stresle Başaçıkma Yöntemleri -4 - İsmail KIRBAŞ ile Web Sitesi Tasarımı
İsmail Kırbaş ile Tasarım Yolculuğu [AnaSayfa] İsmail Kırbaş ile Tasarım Yolculuğu [AnaSayfa] İsmail Kırbaş ile Tasarım Yolculuğu [AnaSayfa]
 Site Haritası 
 
Site Map
Ana SayfaYeriniz | Ana Sayfa | Makaleler | Kişisel Gelişim | Stresle Başaçıkma Yöntemleri -4

Diğer Yazılar
Özgeçmiş nedir? Nasıl yazılır?
Beyin Nasıl Öğreniyor?
Motivasyon Stratejileri
Bill Gatesin Liderlik Sırları
Zaman Yönetimi Teknikleri
Stresin Üstesinden Gelmek
Strese Girmemek İçin Neler Yapmalıyız ?
Motivasyon İpucları
Öğrenme Stilinizi Biliyor Musunuz?
Toplam Kalite'nin Mayası: Tevazu
Özgeçmişinizi Geliştirmenin 15 Yolu
Hangi Meslegi Tercih Edelim?
Kariyerin yolları taştan...
Sorun Çözme Tekniği
Söz Söyleme ve İş Başarma Sanatı
Evet Dedirtme Sanatı
Atalet
Özgüven Nedir ?
Başarı Yolunda 70 Altın Kural
Duygusal Zekayi (EQ) Gelistirmek İçin 7 Öneri
Zaman Yönetimi
Kolay ve İyi Öğrenme
Etkin Bir Dinleme İçin 10 Temel Beceri
Performans Yönetim Sistemi
Modelleme Nedir?
Temel Düşünce Hataları
Stresle Başaçıkma Yöntemleri -1
Stresle Başaçıkma Yöntemleri -2
Stresle Başaçıkma Yöntemleri -3
Çocuklarımızın Özgüven Gelişimi
Problem Çözme Becerisi
Zaman?
Etkili Öğrenme: Öğrenme Stratejileri
Yüzde Doksan Sekiz (%98)
Hayal Kurmak Unutmayı Önlüyor
Sağlıklı Beyin Sağlıklı Yaşam
Sağlıklı Yaşamın Püf Noktaları


E-posta Gönderin Yorum Yazın
Güvenlik Kodu:4795Güvenlik Kodu:4795Güvenlik Kodu:4795Güvenlik Kodu:4795




En Son Okunan 10 Makale
  1. Başarı Yolunda 70 Altın Kural
  2. Nasıl Bir Yöneticisiniz?
  3. B2C Nedir?
  4. İletişim Türleri
  5. İçerik Yönetimi
  6. Site Tasarımında Temel İlkeler (2)
  7. On Yılda Programlama Öğrenin
  8. Diyafram ve Enstantane
  9. Hazırlama Teknikleri
  10. Grafik Tasarımda Plan ve Ürün Görselliği
 
Stresle Başaçıkma Yöntemleri -4>
Yazı Tipi KüçültYazı Tipi BüyütAna SayfaYazıcıdan ÇıkarPDF Belgesi Olarak GörüntüleFavorilerime EkleArkadaşıma Tavsiye EdeceğimRTF (Word Dokümanı) olarak görüntüle

STRES VE BAŞA ÇIKMA YOLLARI
Stresle başa çıkılabilir:
Stresin verdiği zararları nasıl ortadan kaldırabiliriz ve stresi nasıl gelişme yolunda bir araç olarak kullanabiliriz?

Şurası muhakkak ki sağlıklı yaşamak için “stresi olmayan bir hayat dileyerek”, stresin yol açtığı zararlardan ve muhtemel tehlikelerden uzakta duramayız. Çünkü hem stres veren pek çok şey hayatın içinde vardır, hem de stres vericilerin bir bölümü başarı için gerekli olan dinamizmin ve gelişmenin sebebidir.

Hayatı daha zengin ve doyumlu yaşamanın ön şartı alternatif yaratabilmektedir. “Bu durumda bir tek şey yapılabilir, oda benim yaptığım” diye düşünmek veya “aynı durumla karşılaşsam yine aynı şeyi yaparım” demek hayatı daraltmak tecrübelerden ders almamak ve başarısızlık ihtimalini artırmaktır. Alternatif yaratabilmek için zeka, bilgi, cesaret ve istek gerekir hayatın kontrolünü ele almak iççin gerekli olan bilgiyi edindikten sonra bu bilginin verdiği cesaretle girişimde bulunma isteği alternatif yaratmayı mümkün kılar.

“Bu yaştan sonra değişebilir miyim?”
“Değişebilir miyim?” Gönül bu soruya hiç duraksamadan “Evet” diyebilmeyi isterdi. Ancak…

Bu soruya kolayca “Evet” diye cevap vermek ne yazık ki çok zordur. İnsan temel alışkanlık ve tavırlarını çok önemli ölçüde hayatının ilk yıllarında kazanır. Öfkemizi sevincimizi dışlaştırma biçimimiz, yemek yeme alışkanlığımızın belirlenmesinde ilk yıllar “hayati” önem taşımaktadır. Bu alışkanlık ve tavırlar beyindeki hücreler arasında kurulan çok kuvvetli bağlarla, yıllarca süren tekrarlarla binlerce-on-binlerce defa pekişerek ve kuvvetlenerek kişiye mal olur. Kişi günün birinde bunların veya sonradan edindiği başka tavır ve alışkanlıkların kendisi için yararlı olmadığını, hayatınız zorlaştırdığını görürse ne olur?

Kısacası, insan kendisini değiştirebilir mi, alışkanlıklarından vazgeçip yeni alışkanlık ve tavırlar geliştirebilir mi? EĞER;
1)Değişimin gerekli olduğuna inanır ve değiştirmek isterse,
2)Bu değişimin nasıl olacağı konusunda bir yol gösterenle iş birliği yaparsa,
3)Yeni öğrendiğini bıkmadan usanmadan defalarca tekrarlarsa EVET.
Yukarıda sıralanan faktörlerin hepsi çok önemli olmakla beraber, üçüncü madde en büyük önem derecesine sahiptir. Çünkü bir çok kimse birinci maddedeki isteği zaman zaman duyup, ikinci maddeye adım atar, ancak üçüncü madde de belirtilen “sebat” gösteremez. Halbuki değişimi gerçekleştirecek en önemli faktör budur.

Öğrenme, tekrar veya yaşantı yoluyla davranışta veya bilgi düzeyinde meydana gelen oldukça devamlı bir değişikliktir. Öğrenme soyut bir olay değildir. İnsanın herhangi bir davranış veya bilgiyi öğrenmesi ve kendisine “mal etmesi” için beyindeki sinir hücreleri arasında kalıcı bir bağlantının kurulması gerekir. Sinir hücreleri arasındaki bu kalıcı bağlantıyı sağlayacak olan, tekrardır.

İLERİ GİTMEK
Stresi tanımlamak:
Stres, yapmaya karar verdiğimiz faaliyetlerden veya bize dağıtılan konulardan doğar. Stresin büyük bir bölümü ise zihnimizden geçenlerden kaynaklanır. Stres yönetiminin esası, üzerindeki taleplerle, onlara karşı koyma yeteneğiniz arasında bir denge oluşturmaktır.

Stresi denetlemek:
Stres kaynaklarını belirlediniz. Evde ,işte veya özel yaşamınızda stres yaratan olaylar , belli bir ölçüde de olsa denetiminiz altındadır. Stresi yönetirken önemli olan kontrolümüz de olanlarla uğraşmak, denetimimiz dışındakileri de tanımaya çalışmaktır.

Yaşam Biçimi ve Stres:
Yaşam biçiminin, stresten ne kadar etkileneceğiniz ve baskılara karşı koyma yeteneğiniz üzerinde etkisi vardır. Yaşam biçimini, evinizi, işinizi, genel sağlık durumunuzu ve kişisel ilişkilerinizi de kapsar. Yaşam biçiminiz,özellikle stres yaratıcı ise, kendinize yeni bir yaşam şekli düşünün.

Yapılacakların Genel Çerçevesi:
Stresi azaltmak için artık harekete geçmeniz ve hayatınızda değişiklikler yapmanız gerekecektir. Bu değişiklikler seçiminize bağlıdır ve bazı seçimler diğerlerinden daha zor olabilir. Önünüzdeki seçenekleri izledikten sonra hiçbir şey yapmamaya da karar verebilirsiniz; her hangi bir seçim yapmamaya karar vermekte bir seçimdir. Kendini kapana kısılmış hissetmek, yoğun stres yaratan bir duygudur. Kullanıp kullanmamaya karar vermemiş olsanız bile, bir çıkış yolunun varlığını bilmek kendi başına stres azaltıcı bir etkendir.

Nedenlerle Savaşın:
Stres yaratıcı durumun kökünde yatan nedeni bulun Gerçek nedeni anladıktan sonra harekete geçmek daha da kolaydır. Durumu değiştirerek stresi yok edebilirsiniz.

Savaş Stratejileri Geliştirin:
Karşılaştırdığınız taleplerle başa çıkmak için gerekli bütün becerilere sahip misiniz? Beklide rapor yazmak sunuşlar hazırlamak yada toplantılara başkanlık etmek gibi özel beceriler geliştirmelisiniz. Beklide ihtiyacınız olan, inanılır olmak yada daha iyi iletişim kurmak gibi davranış becerileridir.

Beyninize Yönelin:
Kendi düşüncelerinizin sizde yarattığı stresi belirledikten sonra, düşünce tarzınızı değiştirebilir, böylelikle stres seviyelerinizi düşürebilirsiniz. Olumsuz düşüncelerin yarattığı hasarı incelemeli ve aklınızı “yeniden programlamalısınız”.

Yaşam Tarzınızı Dengeleyin:
Vücudunuzun gerektiği gibi çalışıp baskıya karşı koymasını istiyorsanız, onunla yakından ilgilenmelisiniz. Bunun anlamı, içinde yaşadığınız çevreyi,beslenme biçiminizi, rahatlama ve dinlenme düzeninizi dengelemektedir. Böylelikle hayatınızın bütün alanlarını kontrol altına almış olursunuz.

STRESLE SAVAŞMAK İÇİN:
-Nedeni ortadan kaldırın.
-Yeni kaynaklar bulun.
-Stres nedenlerinden kaçının.
-İletişimden yararlanın.

STRES NEDENLERİYLE SAVAŞIN
Stres, birlikte yaşanması gereken bir şey değildir. Genelde stres nedenlerini yok etmek, yaşanan stresin seviyesini azaltır.

Yeni Kaynaklar Bulmak:
Yükü azaltmak için yeni kaynaklar bulun. Yeni kaynaklar malzeme ve ekipman olabilir, yeni bir faks yada yeni büro yazılımlarını içerebilir. Dışarıdan alınacak yardımda değerli bir kaynak oluşturabilir. Örneğin, ailenizin üyeleri yada dostlarınız çocuklarınızın bakımıyla ilgilenebilir, veya boş vakti olan bir dost, yükün bir bölümünü üzerinizden alabilir.
Daha Az Stres için Düzenleme Yapabilir misiniz?

Stres seviyesini düşürmek için ev ve iş çevrenizi yeniden düzenleyebilirsiniz. İşyerindeki masa veya iskemlenizin yerini değiştirebilir misiniz? Evdeki görevlerin bütün aile üyeleri arasında paylaşılma, yada siparişlerinizin eve teslim edilmesi üzerenizdeki yükü azaltır mıydı?

Duvarsız büroların, özellikle yüksek konsantrasyon gerektiren durumlarda dikkat dağıtıcı olduğu bilinmektedir. Sakin bir yer bulmak, normal olarak yazılması haftalar alabilecek bir raporun çok kısa bir zamanda ve çok daha üstün kalitede hazırlanması anlamına da gelebilir.

Bazı karışık işlerinizi evde tamamlamayı deneyin. Özellikle çalışmanızın daha az kesilmesini sağlayacaksınız.

Belirli Stres Nedenlerinden Kaçınmak:
Umutsuzluk veren bir işin, kötü bir ilişkinin yada uygunsuz yaşam şartlarının çekilmez baskılardan kurtulmanın en iyi yolu kaçmak yada kaçınmak olabilir. Siz de stres yaratan bazı kişilerle görüşmekten kaçınıyor olabilirsiniz.hayatınızdaki stres kaynaklarından kaçınmakla ilgili olarak şu örneği inceleyin; büyük bir şirketin ürün yöneticisinin bir satıcıyla iletişim sorunu vardır. Kişilikleri çatışmakta bunun sonucunda da iş zarara uğramaktadır. Toplantılar genellikle tartışmaya dönüşür. Ürün yöneticisi satıcının sorunlarından nefret eder bu nedenle de kendi kendisine kızar. Akşamları, öğleden önce gerçekleştirilen veya ertesi gün yapılacak olan toplantı nedeniyle tatsız geçmektedir. Ürün yöneticisi bir ekibin üyesi olarak çalışmaktadır ve bazı görüşmelerden sonra ekip yeniden düzenlenir. Ürün yöneticisi başka görevler üstlenirken bir başka arkadaşı o satıcıyla ilişki kurmak görevini alır. Yeni ilişkiler, işin gelişmesine imkan verir. Daha da önemlisi, ürün yöneticisinin hayatındaki en önemli stres nedeni ortadan kaldırılmıştır.

Hayatınızda önemli değişiklikler yapmak zorunda kalabilirsiniz. Duyduğunuz endişenin altında beklide kendi davranışlarınız yatmaktadır. A ve B tipi davranışlardaki aşırılıkları değiştirebilir miydiniz? Sizi tahmin etmeyen bir iş yada bölgeden ayrılıp, trafik sıkışıklığından kurtulmak için esnek çalışma saatlerini uygulayan bir işe geçebilir misiniz?

Stres Nedenlerini Azaltmak:
Stres nedenlerini azaltarak, stresin etkilerini yok edebiliriz. Hayatınızı gözden geçirin ve bazı alışkanlıklardan kurtulmaya çalışın.
Toplantılarda harcadığınız zamanı azaltarak işteki stres nedenlerinizden beklide en önemlisinin etkilerini azaltabilirsiniz. Zamanınızın önemli bir bölümü toplantılarda geçtiği ve size yapacak ek görevler yüklediği için stres nedeni olarak görülürler.

Günlüğünüzdeki son üç aya bakın ve katıldığınız toplantıları eleştirel bir gözle inceleyin. Bir başkasına toplantıya katılma görevi verebilir miydiniz? O toplantıya gerçektende katılmanız gerekir miydi? Toplantıya gitmeyip daha sonra toplantı notlarını okumak yeterli olur muydu?

Uzun yollarda genel bir stres nedenidir. Örnek:bir çalışan her gün şehir merkezine gitmek zorundadır ve bu nedenle saat 6.15’te evden ayrılmakta, saat 20.00’den öncede evde dönememektedir. Hem gidiş hem de geliş yol ortalama bir buçuk saat sürmektedir. Bu uzun yolculuk sağlığını etkilemeye başlar ve çeşitli stres belirtileri görülür. Yeşillikler arasında bir ev hayalinin bütün bir sıkıntıya değmeyeceğini düşünür ve sonunda kent merkezinde bir eve taşınır. Bu, hiçbir zaman pişman olmayacağı bir karardır.

Karışık bir sorunun basit bir cevabı olması enderdir. Ev taşımak, iş değiştirmek veya eşinden ayrılmakta kendi başına sorunlar yaratabilir. Her insanın bir dizi problemi başka bir dizi problemle değiştirmenin doğru olup olmaya çağına kişisel olarak kendisinin karar vermesi gerekir.

STRESTEN KAÇINMAK VEYA STRESLE SAVAŞMAK?
Bir stres kaynağından kaçınmak, stresi tamamen ortadan kaldırmaz, sadece bir ilk yardım önemi gibidir. Kaçınmak uzun vadeli değil sadece kısa vadeli bir rahatlatıcıdır. Kalıcı rahatlığa kavuşabilmek için, stresin altındaki gerçek nedenlerle uğraşmanız gerekir. Örnek; tanıtım yapmayı stres nedeni olarak görüyor sanız, tanıtım yapmaktan kaçınabilirsiniz.
Ancak daha da önemli olan, tanıtım yapmanın hangi yönlerinin sizde stres oluşturduğunu belirlemek ve bu yönlerin üzerine gitmek olacaktır.

A TİPİ DAVRANIŞI DEĞİŞTİRİN
A tipi davranışlar içinde stres doğrudan üç önemli yön vardır;
- Zaman darlığı
- Saldırgan tutum
- Rekabet
A tipi davranış stresin en önemli nedenlerinden biriyse kendi kendinize sormanız gereken soru “A tipi davranış değiştirilebilir veya düzeltilebilir mi?” olmalıdır. Cevap “Evet” tir. A tipi davranışın yalnız birkaç yönü değiştirerek, sadece stres seviyenizi düşürmekle kalmaz iş hayatınızda da daha etkili olursunuz.

İş Denetimi:
A tipi insanlar genellikle üzerine çok fazla yük alırlar. Toplantılarınızı kısa tutun ve öğlen tatiline mutlaka zaman ayırın. Suçluluk duygusu hissetmeden “Hayır” demeyi öğrenin bir konuda söz vermeden önce bir dakika durup vereceğiniz sözün doğuracağı sonuçları düşünün.

Görevlendirme:
A tipi insanlar, her şeyi herkesten daha iyi ve daha çabuk yaptıklarını düşündüklerinden, başkalarını görevlendirme işini genellikle son dakikaya bırakırlar.

Görevlendirmeden önce plan yapın yapılacak işi düşünün, yapacak kişiye gerekli tüm bilgileri verin. Sürekli olarak onu izliyormuş duygusu vermeden gelişmeleri takip etmeye çalışın.

Dinlemeyi Öğrenin:
İki kulağınız ve sadece bir ağzınız var onları kullanırken de bu oranları uygulamaya özen gösterin mümkünse konuşmak yerine dinlenmeyi tercih edin. Aktif dinleme becerilerinizi geliştirin, açık ve alıcı görünmeye çalışın, dinlerken kollarınızı kavuşturmayın (böyle bir davranış savunmaya geçtiğinizi gösterir) karşınızdakini dinlerken oturuyorsanız, ilginizi göstermek için hafifçe öne eğilin.

Dinlediğiniz kişinin yüzüne bakmaya ve göz teması sağlamaya özen gösterin; başınızı sallayarak ve söylenen sözleri tekrar ederek dinlediğinizi belli edin.

Planlama:
A tipi davranışın tipik bir davranışı da “Bütün işlerim yüksek öncelikli işleridir.” açıklamasıdır. Eğer önceliklerinizi iyi belirlemezseniz gün boyunca bir “kelebek” gibi çalışacak, bir işten diğerine uçarken hiçbirini tamamlayamayacaksınız.

Rahatlama:
A tipi insanlardan bazıları, rahatlamak ve dinlemek için çok zaman ayırdıklarını düşünürler; böyle insanların hobileri de, tenis turnuvası gibi kendi başlarına stres kaynağı olabilir.

Rahatlamak için zaman ayırın ve bu nedenle suçluluk duymayın. Yürüyüş, masaj ve meditasyon hep stresi önleyici faaliyettir. Ancak A tipi insanlar tarafından pek uygulanmazlar.

B TİPİ DAVRANIŞI DEĞİŞTİRİN
B tipi davranışlar da strese yol açabilir; B tipi insanlarda bazı alanlarda stresi azaltmak için önlemler alabilir.

Hedef Belirlemek:
B tipi insanlar ciddi ve profesyonel kimseler olmalarına karşın kendilerini hayatın akışına kaptırabilirler ve hedeflerine varamadıkları zaman stresle karşılaşabilirler. Kendinize açık hedefler seçin ve nereye gittiğinizin bilincinde olun. Belirlediğiniz hedeflerin açık, ölçülebilir gerçekçi ve zamanla ölçülü olması gerekir kendimize bir hedef belirledikten sonra bir başlangıç tarihi saptayın, gelişmeleri düzenli olarak gözden geçirin.

Görevlendirme:
B tipi insanlar başkalarına güvenemediklerinden, görevlendirme konusunda cimri davranabilirler. Sorumluluk aktardıkları zamanda verdikleri bilgiler genellikle dağınık olur ve elde edilen sonuçlar beklentilerini karşılamaz. Verdiğiniz bilgilerin açık ve anlaşılır olmasına gayret edin. Fazla bilgi vermeyin,ayrıntılar içinde boğulmayın.Astlarınızın becerilerini ve yaratıcılığını kullanmasına fırsat tanıyın.sorumluluk verdiğiniz için suçluluk duymayın.Her şeyi kendiniz yapmak isterseniz,ekibiniz motivasyonunu kaybedecektir.

İnsan Yönetimi
B tipi insanların,karmaşık sorunlar yada zor insanlarla uğraşırken her zamankinden çok inanılır olmaları gerekir. “Hayır” dediğiniz için suçluluk duymayın, zor kararlar almak yada insanlara yapmaları gerekeni hatırlatmakta görevleriniz arasındadır. Sorunlarla ortaya çıktıkları anda uğraşmaya başlayın; problemlerin kendilinden çözümlenmelerini bekleyin. Sorunlar bekledikçe daha da ciddi hale gelir. İnsanlara karşı açık olun onlara anlaşılır mesajlar verin. Katı bir çizgi izlediğiniz için özür dilemeyin. Böyle bir davranış savunduğunuz fikirleri zayıflatacak ve sonuçsuz tartışmalara yol açacaktır. Disiplin uygularken suçluluk duygusuna kapılmayın; emrinizde çalışanlara karşı güçlü ve yansız bir yönetim göstermek zorundasınız ve böyle bir tutum daha iyi sonuç verir.

Nitelik
Neyin ne zaman yeterli olduğunu öğrenin bir soruya en doğru cevabı vermek her zaman gerekli olmayabilir; bazen iyi cevapta yeterlidir!

Verilen bilgi yada önünüze konan sorundan ayrılmayın, konuyla ilgisiz yollara sapmayın. Gerekli olanı belirleyin ve belirlediğinize bağlı kalın çok fazla ayrıntı yada “ekstra” kullanmak arzusuna karşı direnin. Önce temel sorunların çözülmesine çalışın sizden ne istediğini iyi anlamaya gayret edin.

STRES VE YÖNETİM
STRESLE BAŞA ÇIKMA
1-Örgütsel ve Bireysel Yöntemler: işle ilgili stresi önlemeye ve azaltmaya yönelik yöntemler örgütsel ve bireysel olarak iki kümede toplanabilir. Yönetim psikolojisinde üzerinde durulan başlıca örgütsel yöntemler şunlardır;

a- Duygusal İklim Denetimi: Çağdaş örgütsel yaşam bir çok stres etmenleriyle doludur. Böyle bir ortamda, çalışanların güven duygularını değiştirmek ve onların gerek kendi işleri gerekse örgütsel yapı ve işleyişleriyle ilgili kararlara katılmalarını sağlamak büyük önem taşımaktadır. Çalışma koşulları ve değişimle ilgili bu tür uyum girişimleri, örgüt kaynaklı stresi azaltmaya ve beklenmeyen sonuçlarını ortadan kaldırmaya yöneliktir.

b-Sosyal Destek Sağlama: Bir kişinin stresten etkilenme düzeyi sosyal destekle azaltılabilir. Örgütün kendisi, çalışma gruplarının yapısı ve gözetmelerin eğitimiyle çalışanlara destek ve yardım olanaklarını artırabilir. Sosyal destek sağlama stresin zararlı psikolojik etkilerini aşağı düzeylere indirebilir.

c- Çalışanların Rollerinin Yeniden Tanımlanması: Özellikle rol belirsizliğinden kaynaklanan stres çalışanların yetki ve sorumluluklarının yeniden saptanması ve tanımlanmasıyla azaltılabilir. Yönetim, işler arasındaki geçişmeleri ve çalışanların değer yargıları ve ölçütleri arasındaki birbirine zıt davranış kalıplarını saptama yeteneğinde olmalıdır.

d-Aşırı ve Az İş Yükünün Ortadan Kaldırılması: Stresin etkilerini azaltmada kullanılan bir yöntemde iş dağıtımının adil ve uygun olması işe uygun ve eğitilmiş personellerin seçimi ve yükseltilmesi ile ilgili kararların isabetinde görülebilir. Bazı durumlarda yönetim, çalışanlar arasında bu tür bir düzenlemeyi yapabilmelidir. Bir başka deyişle yönetim iş gerekleriyle personelin yeteneklerini uyumlu bir düzeyde tutabilmelidir. Eğer bu uyum sağlanmazsa, örneğin personelin becerisi ile işin karmaşıklığı uygun değilse yada çok fazla veya çok az iş üretebiliyorsa böyle bir durumdan söz edilebilir.

e- Stresli Personele Yardım Sağlama: Giderek dünyadaki bir çok örgüt, stresin verimlilik ve sağlık üzerindeki olumsuz etkilerini bugün daha çok görmektedirler. Bunun sonucu olarak, örgütsel danışma hizmetleri geliştirilirken bireysel stres denetim teknikleri ve beden hareketleri de önerilmektedir.

2) Gevşeme Eğitimi: 1930’larda Jacobson tarafından bir stres azaltma yöntemi olarak gevşeme eğitimi ileri sürülmüştür. Bu yönteme katılanlara kendi vücutlarının belli bir kısmı üzerinde yoğunlaşmaları ve daha sonra kaslarını dinlendirmeleri öğretilmiştir. Bu biçimdeki yoğunlaşma giderek tüm vücutta bir gevşeme ve rahatlama sağlamaktadır. Konuyla ilgili bir çok araştırıcılar 1930’ lardan beri bu yöntemi geliştirmeye çalışmışlardır. Örneğin Autogenic eğitiminde eğitime katılanlar kendi ayakları üzerinde sıcak ve ağır bir şeyin olduğunu düşünerek gevşemeye çalışmaktadırlar. Meditasyon derin ve düzenli nefes almalarla ve bazı ses ve ifadeleri tekrar etmede yoğunlaşmaktadır. Gevşeme yanıtı bu teknikle birlikte katılanlara daha çabuk dinlenmelerini ve rahatlamalarını öğretmektedir. Bazen kaslardaki gerginlik biyolojik geri besleme ile birlikte bu yaklaşımlarla düşürebilmektedir. Bu yöntemde kişiyi yönlendiren ve yapması gereken şeyleri ona söyleyen ve eğitimden önce kan basıncını da bildiren bir araç ona eşlik etmektedir. Gevşeme stresi sistemin etkilerini azaltmak için kullanılan mükemmel bir yöntemdir. Meditasyon daha az başarılı bulunmuştur. Aslında araştırmalar meditasyonun fizyolojik işlevleri yavaşlatmada bireyin oturma durumundaki gibi çok etkili olmadığını 214 İsveçli asker üzerinde 8 ay süreyle yapılan ve hem gevşeme hem de meditasyon tekniklerini ölçmeyi ve değerlendirmeyi amaçlayan çalışma, askerlerin stresli durumlarla daha iyi bir biçimde başa çıktığını, oysa araştırma da kullanılan kontrol grubunun bu denli başarılı olmadığını göstermiştir.

3) Biyolojik Geri Besleme: Bu yöntem, stresin etkilerini ölçme ve stresle başa çıkmada yol gösteren oldukça tanınmış bir yöntemdir. Biyolojik geri beslemede kalp atışları ve kas gerilimlerinin elektronik bir araçla ölçülmesi de vardır. Bu ölçümler ışık veya ses sinyalleri halinde bedendeki bir takım süreçlerle ilgili bir durumu ile ilgili denetimleri daha sağlıklı yapabilmemiz mümkün olabilmektedir. Örneğin dinlenme halinde iken kalbimiz çok hızlı çarpıyor ve ışık yanıyorsa, biz bu kalp atışını koruyarak ışığın yanmasını sağlayacağımızı biliyoruz. Bu konudaki deneyimlerimiz geliştikçe ve biyolojik geri besleme aygıtından yararlanarak kendi fizyolojik işlevlerimizi araçsız olarak denetleme olanağına kavuşabiliriz. Biyolojik geri besleme yöntemi ile bireyler yalnız kalp atışlarını değil fakat kas gerilimi, vücut sıcaklığı, beyin dalgaları, mide asidi ve kan basıncını da denetleyebilmektedirler. Böylece biyolojik geri besleme hem stresi denetim altında tutmayı hem de bireylerin stresle ilgili olarak ortaya çıkabilecek rahatsızlıklardan korumayı sağlamakta etkili olmaktadır. Stres altında çalışan insanların vücut fonksiyonlarının stresin artması ile azaltılması da sağlanabilmektedir.

4) Davranış Değiştirme: Davranış değiştirme özellikle stresin daha çok etkisinde kalan A tipi bireylerin davranış özelliklerinin değiştirilmesinde uygulanabilir. Bilindiği gibi bu tür kişilik yapılarında yüksek düzeyde hareketlilik, aşırı hırs ve çalışma , zamanla yarışma ve insanlarla ilişkilerde ortaya çıkabilecek iletişimle ilgili olumsuz gelişmeler dikkat çekmektedir. Davranış değiştirme ile bu tür olumsuzlukların stresli durumlarda daha olumlu tepkilere dönüşmesi sağlanabilir. Bu yöntemle A tipi özellikleri taşıyan bir birey genel olarak daha dinlenmiş ve sağlıklı yanıtlar verebilen bir kişiliğe sahip olabilir. Bu konuda yapılan araştırmalar, davranış değiştirme uygulamalarından sonra A tipi bireylerin kan basınç düzeylerinin önemli ölçüde düştüğünü de göstermiştir.
Stresle başa çıkmada aslında psikolojik bir yöntem olarak önerilmeyen ama sağa duyulu bireylerin kendi yaşam deneyimlerinden esinlenerek uyguladığı yöntemlerde vardır. Bu tür yöntemler arasında iş dışında güçlü sosyal destek ve aile bağlarının bulunması ilgi ve boş zaman faaliyetlerinin fazlalığı, tatil olanakları ve stresli bir işten daha az stresli bir işe geçiş (rotasyon) gösterilebilir.

5)Stresle Başa Çıkma Ve Modeller: Stresi yenmek için üç model üzerinde duran Kahn ve arkadaşları ise başlıca şu görüşlere yer vermektedirler: Bireylerin stresi yenmede gösterdikleri başarı her zaman aynı düzeyde değildir. Bir kısım insanlar stresle başa çıkmada ötekilere göre sanki daha iyi donatılmış gibidirler. Bu konuda geliştirilen modeller bize yardımcı olabilirler. Bu modellerden ilki “Basit Doğrusal Model” diye andırabileceğimiz ve aşağıdaki şekilde görülen modeldir.

Bu model, stres ve stresle başa çıkma için gösterilen çabanın büyüklüğünün stresten etkilenen kişinin stresten etkilenme derecesine göre arttığını göstermektedir. Ayrıca model, bireysel farklılıkları göstermesi yönünden de ilginçtir. Modeldeki A bireyi B’ ye göre strese karşı daha fazla duyarlıdır.

Öte yandan aşağıdaki şekilde görülen ve “Değişik Doğrusal Model” olarak adlandırılan modelde ise stresin derecesi oldukça az bir biçimde saptanmaktadır. D ve F bireyleri daha az strese karşı C ve E bireylerine göre daha fazla duyarlıdırlar. Ancak F en fazla ve C en aza (düşük) düzeyde aşırı derecede stresi karşılayacak durumdadırlar. F bireyi ise stresle ilgili değişiklikler karşısında oldukça az bir biçimde etkilenmekte yani zorlanma konusunda daha çok deney sahibi olmaktadır.

Bu konuda üçüncü model kısaca “stres eşiği modeli” diye adlandırılabilir. Burada oldukça farklı bir model söz konusudur. Bu modeldeki önemli nokta stresin derecesi ve gösterilen çabanın düşüklüğü arasında eşit rolü oynayan bir durumun varlığıdır. Stersin derecesi ile ilgili olarak açığa vurulan tepkilerin bireysel farklılıkların doğurduğu bir gerçektir. Ancak gösterilen çabanın büyüklüğü ve şiddeti stres dışındaki başka bir takım etmenlere de bağlıdır. Bu modelle ilgili olarak başlıca iki varsayım üzerinde durulabilir: Her insan stresle ilgili olarak bir teslim olma veya kırılma noktası eğilimi söz konusudur. Hatta çevresel stres etmenleri de burada etkili olmaktadır. Strese dayanma noktasındaki saptamalar bu modelle ilgili zorlukları da göstermektedir. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi I kişinin en az, H kişisi ile strese karşı en fazla dayanma gücü göstermektedir. Eğer stres eşiği veya noktası saptanmış ise ancak I bireyi şiddetli strese karşı kendini daha fazla korurken, H daha az şiddetli veya orta düzeydeki stresi öteki kişiye göre iyi karşılayabilmektedir.

6)Stresle Başa Çıkmada Bireysel Farklılıklar:Gerek basit doğrusal model, gerek stres eşiği modeli çerçevesinde strese karşı duyarlılıkla ilgili bazı karmaşık durumları gözden geçirdikten sonra iki modelin karışımıyla ilgili olarak, daha yerinde bir açıklama için, stres modeli kavramı içinde basit doğrusal modelde şu iki görüş ışığında yer alabilir. İlk olarak bütün duygusal süreçler gibi bir çok çevresel stres nedenleri düşük düzeyde de olsa vardır ve bu bireyi etkilemeyebilir. Bu nedenle stres ve gösterilen çaba ilişkisi bu bağlamda pek anlam taşımaz. Aslında stresin derecesi, gösterilen çabanın büyüklüğü ile ölçülebilir .yararlı bir kurumsal yaklaşım ancak işlerliği olan ve bağımsız olarak bir anlam taşıyan stres ve stresle başa çıkma ile değer kazanabilir. Yoğun bir çalışma deseni ancak böyle bir yönlendirmeye bağlıdır. Bu nedenle stres ve gösterilen çaba ilişkisi sıfır noktasında değil ama sıfırın üstünde bir düzeyde yani bir eşikte başlar. İkinci olarak yüksek düzeydeki bir stres eşiği (veya eşikleri) stresle başa çıkma yada stresi yenme mekanizmalarının başarısızlığa uğramasıyla oluşur. Aşağıdaki şekil bu görüşü daha iyi açıklayabilir.

Bu model hipotetik bir durumu göstermektedir. Stres yoğunluğundaki a noktası en aşağı düzeydeki eşiği temsil etmektedir. Bu noktadan daha aşağıda her hangi bir gerilim işareti yoktur. Oysa a noktasından b noktasına doğru ise stres oldukça fazla bir biçimde yükselmektedir. Halbuki b noktasındaki kişi bir takım savunma mekanizmalarını (Örneğin inkar etme veya reddetme gibi) kullanarak stresle oldukça etkili bir biçimde savaşa girişmektedir. Öte yandan c noktasında ise daha yoğun bir stres durumu vardır ve burada stresle başa çıkma biraz başarısızlığa uğramaktadır. Böylece ikinci bir eşik oluşmuştur. Birey bu noktada endişe içerisindedir. Oysa d noktasında stresle yeniden savaş süreci (örneğin stresli durumdan kurtulma yada o yeri terk etme gibi) başlamaktadır ve böylece gerilim yeniden azalmaktadır. Yukarıdaki şekilde kırık çizgilerle belirtilen bölgeye gelince; bu bölge gerilim düzeyinin hipotetik olarak sınırını temsil etmektedir ve burada stresle başa çıkma süreçleri kullanılamamaktadır. Bu oldukça karmaşık modele göre sert ve ani gerilim halleri savunma mekanizmasının başarısızlığa ile uğramasıyla sonuçlanmaktadır. Kuşkusuz bu modelde, her bir stres öğesi ve gerilimin açığa vurulmasına değil ve fakat her savunma mekanizmasına da ayrı bir eğri ile göstermek yararlı olabilir.

7)Stres Ve Savunma Mekanizmaları: Kişi bir zorlama ile karşılaştığında, durumla baş edebilme gücünü kendisinde bulursa çabaya yönelik bir davranış biçimi gösterir ve içinde bulunduğu duruma uyum sağlamaya çalışır. Yetersiz kaldığı durumlarda ise; belirmeye başlayan stresten kurtulabilmek amacıyla savunmaya yönelik tepkiler geliştirir. Çabaya yönelik tepkiler, zorlanma durumunun yarattığı koşullarla başa çıkma amacını güder. Bu tepkiler genellikle atılım, çekinme yada uzlaşma biçimlerinde gelişir. Atılım, amaca ulaşma yolundaki engelleri ortadan kaldırmaya yöneliktir ve normal koşullarda kişiye yapıcı bir nitelik katar. Kızgınlık ve düşmanlık duyguları ile birlikte geliştirilen bir atılı, genellikle toplumun onaylamadığı saldırgan ve yıkıcı davranışlara yol açabilir.
Bazen öyle zorlama durumları ortaya çıkar ki, bu durumdan çekilme en gerçekci çözüm yoludur. Zorlanma ile karşılaşılan alan terk edilir ve yenilgi kabul edilir yada varolan duruma duygusal katılım oranı azaltılır. Atılımın yanı sıra yaşanan duygu çoğu kez kızgınlık çekilmeye eşlik eden duygu ise daha çok korkudur. Atılım yada çekilme tepkileriyle çözümlenmeyen durumlarda kullanılan bir diğer tepki biçimi uzlaşmadır. Uzlaşma yolu seçildiğinde, zorlanma yaratan duruma yaklaşım biçimi değiştirilir yada ilk amacın yerine geçecek başka bir amaç bulunur. Böylece, ilk tasarlanmış olandan farklı bir yoldan doyum sağlanmış olur.
Stresi alt etmenin en güzel yolu öfkeyle başa çıkmaktır.

8)Öfkeyle Başa Çıkma Yolları:
- Öfkenizi kontrol edin
- Öfkenizin kaynağını bulun
-Neden öfkeli olduğunuzu anlayın
- Öfkeyle gerçekci bir biçimde mücadele edin.

9)Daha İyi Bir Hayat İçin;Dünyada yaşayan herkes mutlu olmak istemekte ancak bir çok kişi bunu başaramamaktadır. Çünkü mutluluk esas olarak bir tavır meselesidir. Peşinden koşulanlar insana mutluluğu getirmemekte, mutluluğun kendisi bir çaba gerektirmektedir.
Kanımızca, insan yaşadığı hayattan hoşnut değilse, mutlu değilse yanlış yöne bakıyor demektir. İnsanların büyük bölümü mutluluğu dışardan beklerler. Dış şartlar hiç şüphesiz mutluluğu bir ölçüde etkilemekte, ancak mutluluk bütünüyle dışa bağlı şartlar üzerine kurulmamaktadır.
Mutluluğun esas olarak bir tavır meselesi olduğunu söyledik bu tavrın içinde en başta, hayat ile ilgili sorumluluğun kendimize ait olduğunu kabullenmek vardır.

“ Gerçekten mutlu olmak istiyor muyum? “ garip ama insan öncelikle bu soruyu kendisine dürüst olarak sormalıdır. Mutlu olmak isteyenin, önce kendisiyle dost olması gerekir. Daha doğrusu kendisiyle dost olmayı becermesi gerekir. Bunun içinde kendisiyle barışık olmalıdır.
Kendisiyle barışık olmaya karar veren kişi kendine sıkıntı vermekten eziyet etmekten kaçınmalıdır. Çünkü artık açık seçik bilinmektedir ki, iyi ve olumlu düşünceler beden kimyasını belirli bir yönde, kötü ve olumsuz(kendisine sıkıntı verici) düşünceler bir başka yönde etkilemektedir.
İnsan attığı olumlu adımların bilincinde olmalıdır…bunun için kendinize gurur veren işlerin üzerinde durun, bunları kendi kendinize vurgulayın ve kendinizi ödüllendirin. Kısacası başarınızın tadını çıkartın.

İnsanın kendisine sorması gereken temel soru şu olmalıdır: “ Neden yaptığım işi yaşadığım hayatı sevmiyorum?” bu soru daha doğru biçimde şöyle de sorulabilir “neden seveceğim işi yapmıyorum? Seveceğim hayatı yaşamıyorum”

Hiç şüphesiz bunlar söylenmesi kolay,yapılması zor işlerdir.öncelikle kişinin kendisini ve sınırlarını doğru olarak tanıması ve bunlara uygun idealler benimsemesi gerekmektedir.Daha sonrada değişecek şartlara gösterilebilecek uyum önemli bir adımdır.

SON SÖZ
Stresi ortadan kaldırabilmek için, stres nedenleri arasından istediğinizi seçin ve ayrıntılı bir eylem planı hazırlayın. Ayrıca bir çok stres nedeniyle birden uğraşmaya kalkmayın. Başlangıç için birini seçin. Bu konuda biraz gelişme sağlayın, daha sonra bir başkasına geçin. Bazı stres nedenlerinin değişmesi için uzun zamana ihtiyaç olabilir. İşinizi değiştirmek istiyorsanız önce yeni bir eğitimden geçmeniz gerekebilir. Erişebilir hedefler belirlemeyi unutmayın.

Çabalarınızı üzerinde en fazla etkisi olan alanlarda yoğunlaştırın. Kısa dönemli basit konular yerine, sorunun kökeninde yatan nedenlerle ilgilenin

 



Not: Yazılar konusundaki yorumlarınız için lütfen Yorum Yazın bölümümüzü kullanın.

Yazar : İsmail KIRBAŞ
Son Güncelleme : 25 Mart 2007, Pazar
Sayfa Sürümü : 2
Okunma Adedi : 12,990
Son Okunma : 2017-10-19 04:57:13
Kaynaklar : -

Stresle Başaçıkma Yöntemleri -3Stresle Başaçıkma Yöntemleri -4Çocuklarımızın Özgüven Gelişimi
© [Site Haritası]
| Makaleler | Seyir Defteri | Kaynaklar | İndirin | İletişim |

RSS dosyasını görmek için tıklayınız. RSS dosyasını görmek için tıklayınız.XML versiyonu için tıklayınız WAP versiyonu için tıklayınız Bu site DyNA İçerik Yönetim Sistemi üzerinde çalışmaktadır.
İsmail KIRBAŞ ile Tasarım Yolculuğu Anasayfa İsmail KIRBAŞ ile Tasarım Yolculuğu Anasayfa İsmail KIRBAŞ ile Tasarım Yolculuğu Anasayfa
ismail kırbaş ile web sitesi tasarimi sitemap ismail kırbaş ile web sitesi tasarimi sitemap
  Sitemizde 4 kişi çevirimiçi | Bugün =120 | Dün =152 | Bu Ay=4,417 | Günlük En Fazla=1,109 tekil ziyaretçi